ÇAĞDAŞ PORTRELER: KHALED ASAAD

Suriye’deki 2000 yıl öncesinin Palmyra eski kentini keşfeden ve onun uluslararası turistik bir nokta

  Suriye’deki 2000 yıl öncesinin Palmyra eski kentini keşfeden ve onun uluslararası turistik bir nokta haline getirilmesini sağlayan ve bu eski kentte 1963’den 2003’e kadar Palmyra antiklerinin ve müzesinin müdürlüğünü yapan Khaled Asaad , bu bölgeye çok yakın Tadmur’da , zengin bir toprak sahibi ailenin oğlu olarak 1934’de doğdu. Palmyra’nın Unesco Dünya Mirası arasında sayılmasını, uzun mücadeleler sonunda başardı. 2015 yılında Islami State Isis tarafından, antik kentin saklı olan hazinelerinin yerini bütün ısrarlara ve uğraşlara rağmen göstermediği için düşman ilan edildi. Ve bu suçundan dolayı, yargılanmadan, ISIS tarafından, bir meydanda başı kesilerek idam edildi.

Asaad Şam Üniversitesi’nde tarih okumuştu. Ayrıca öğretmenlik diploması da almıştı. 1962 yılında Şam’da Antik Eserler Dairesi’ne girmiş, sonradan müze olan , Osmanlı’dan kalma 18. Yüzyılda yapılmış, Azm Sarayı’nın restorasyonunda çalışmıştı. Sonunda müzenin ve antik eserler dairesi müdürlüğünün başına getirilmişti. Eski Aramik dilini ve onun Palmyra aksanını öğrenen Asaad, eski kent yıkıntılarından arkeologların ve turistlerin, özellikle ziyaret ettiği bir eski kentin ortaya çıkmasında bütün hayatını harcamış, konusunda yirmi kitap yazmış, kendini iyi yetiştirmiş bir bilgindi. Palmyra hakkında ondan daha bilgili bir kişi dünyada yoktu.

1966 yılında 1949 doğumlu Hayat’la evlenen Asaad’ın on bir çocuğu oldu. Cocuklarının çoğu çeşitli şekillerde Palmyra kenti ile ilgili işlerde çalıştılar. Oğlu Walid , Asaad’ın emekli olmasından sonra müze müdürlüğüne getirildi. Bir başka oğlu kazı işlerini yürütmeye devam etti. Asaad ömrü boyunca Çicero’nun ünlü sözünü kendisine kılavuz yapmıştı; “Eğer siz doğmadan önce olanları bilmiyorsanız, onlardan habersizseniz, onları öğrenmemişseniz, siz hala bir çocuksunuz demektir”

Isis Suriye’yi işgale başladığında, müzedeki bir çok eski eserin başka yere naklini ve orada saklanmasını sağlayan Asaad’a , güvenlikleri açısından ailesi ile beraber başka bir yere gitmesi önerilmişti. O bu öneriyi “Ben yanlış sayılabilecek hiç bir şey yapmadım” diye yanıtlamış , Palmyra’da kalmıştı. Fanatik dinciler, her yerde yaptıkları gibi, kendi dalında uluslararası şöhreti olan ve ülkesine bir çok yararlı hizmetleri bulunan bir kişiyi ,kurban etmekte bir sakınca görmemişlerdi.