Çaĝdaş  Portreler : Prof. XUE MUQAIO  

Çin’in sosyalist plânlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine dönüşümünde perde arkası büyük rol oynayan iktisatçı, 1904 doğumlu Xue Muqaio 22 Temmuz 2005 yılında 101 yaşında hayata gözlerini kapadı.

Formal bir iktisat eğitimi olmayan Muqaio 1927’de Çin Komünist partisine üye oldu. Hemen sonra, ulusalcıların lideri Chiang Kai-Shek’in devrimcilere karşı savaşı sonucu üç buçuk yıl askerî hapis cezasına mahkûm edildi. İktisat, felsefe ve doğa bilimlerini hapisliği sırasında kendi kendine öğrendi. Shanghai’in yakınlarındaki zengin Jiangsu eyaletinin Wuxi bölgesinde doğan Xue, Hangzhou’daki demiryolu işçilerinin organize etmekten mahkûm olmuştu.

1938’de Güney Çin’i Japonların işgali sırasında Mao’nun parti merkezinden yüzlerce mil uzaktaki Yangtze’de komünist yeni Dördüncü Ordu’ya katıldı. Daha sonraları kuzeye giderek Shandong’da bölge üniversitesinde iktisat dersleri okutmaya başladı. Mao’nun ilk yıllarında önemli görevler yüklendi. Görevlerinin çoğu özel teşebbüsle ilgili idi. 1955’de Felsefe ve Sosyal Bilimler Fakültesi’nin diğer üyeleri ile birlikte Çin Sosyal Bilimler Akademisi’ni kurmakla görevlendirildi. Bu akademi halen Çin’de en önemli think-tank kurumudur. Mao'nun kültür devrimine isteksiz davranışı politik olarak onu kolay bir hedef durumuna getirdi ve 1967’de bütün görevlerinden alınarak “devrimi yeniden öğrenmesi” için kırsal bir bölgeye gönderildi. Ancak Mao’nun 1976’da ölümünden sonra tekrar iktisatçı olarak göreve başladı. Mao’dan sonraki liderler Deng ve Hua Guofeng ile birlikte Xue, Çin’i yeni bir reform ve dış dünyaya açılma sürecine soktu.

1979’da yayınladığı Çin’in Sosyalist Ekonomisinin Sorunları Üzerine Araştırma isimli kitabıyla radikal bir şekilde serbest pazar ekonomisi sistemini destekledi ve Çin ekonomik ortamına yabancı olan “kâr” fikrinin gereği üzerinde durdu. Fiat reformu, mal ve emek piyasalarının doğuşu Xue’nin düşüncelerini destekler nitelikte idi. Deng’in “sosyalizmin ana amacı üretim gücünü geliştirmek, halkın refahını giderek arttırmaktan, yoksullukla komünizm olmaz-zengin olmak suç değildir” pratik düşüncesi Xue’nin “ekonomik büyümenin objektif kanunlarına” uyulması görüşüyle bağdaşıyordu. Xue, kamunun şirket sahipliğine körü körüne inanmayı, solun bundan kaynaklanan hatalarını şiddetle eleştiriyor, “sosyalist mal ekonomisi” (socialist commodity economy) öneriyor ve karma ekonomide özel teşebbüsle kamu teşebbüslerinin rekabetini savunuyordu.

Kitap ve merkez komitesine gönderdiği mektuplarıyla Xue ekonominin daha çok reforma ihtiyacı olduğunu belirtiyordu. Bugün Çin ekonomisi Xue’nin ve Deng’in bile hayal edemeyeceği bir şekilde dünyaya açılmış durumdadır. Çin’in dış ticaret bilançosu sürekli fazla vemekte; Çin malları bütün ülkelerde yerli üretimi tehdit eden hale gelmektedir.  Dünyanın toplam tekstil malları ihtiyacının % 50’sini Çin karşılar duruma gelmiştir.  Ayrıca şimdilerde ihracatta   Almanya ve ABD Çin'den sonra gelmektedir. Çin'in 3 trilyon dolara yakın döviz stoğu bulunmaktadır. Devlet ve özel teşebbüs şirketleri bir arada yaşamaktadır. (Prof. Xue Muqaio Obituraries, The Times, 11.8.2005).Çin'in bu yeni ekonomik sistemine Chinacomics denebilir. Bu model  bizim terk etmekte olduğumuz karma ekonomi sistemine çok benzemektedir.