TOKİ’NİN RİZE’DE KONUT SATIŞI

Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), Rize Merkez Hamamderesi’nde kentsel yenileme uygulaması kapsamında ürettiği değişik büyüklükte 147 adet konutu tipine ve sunulan peşinat ve vade seçeneklerine göre 212.032 lira ile 391.808 lira arasında satışa sunulmuştur. %10, %15 ve %25 peşinata karşılık 96 ay, 108 ay ve 120 ay vade öngörülmektedir.



 2+1 tipindeki konutların fiyatları, 212.032 lira ile 286.754 lira, aylık taksit tutarları 1.325 lira ile 2.688 lira arasındadır. 3+1 tipindeki konutlarda fiyat 269.017 ile 349.081 lira, taksitler 1.681 ile 3.273 lira arasındadır. 4+1 tipindeki konutların en düşük fiyatı 377.689 lira ve aylık taksiti 2.361 liradır. Başvuru bedeli olarak 2.000 lira alınmaktadır.
Bizim konut edindirme yardımlarındaki temel görüşümüz, konunun sosyal yardım ve destek verenin kamu kuruluşu olması dolayısıyla faiz öngörülmemesi, peşinatın ya çok az olması ya da hiç olmaması, geri döneme süresinin olabildiğince uzun tutulması, fonların para değerindeki değişmelerden olumsuz etkilenmemesi için oynak merdiven sistemi uygulanması, geri ödemelerin gereksiz olarak geciktirilmemesi ve idari işlem harcamalarının bir kısmının karşılanması için az miktarda götürü masraf karşılığı ödenmesi ve yardımların kesinlikle yoksul ve dar gelirli ihtiyaç sahiplerine yapılmasıdır.
TOKİ’nin uygulaması, bizce, özellikle aylık geri ödeme miktarlarının düşük ve sürenin uzun olması dolayısıyla uygun sayılabilir; ancak, bu uygulamanın bir ildeki belirli sayıda konutla sınırlı olması, bir sosyal yardımın aynı ihtiyaç içindeki vatandaşların tümünü kapsaması gerektiği şeklindeki görüşümüzle bağdaşmamaktadır. Bizce, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinde öngörüldüğü üzere, istisnasız herkesin, konut hakkı bulunmaktadır; bu yardımın bir kısım vatandaşlara yapılmış olması yeterli sayılamaz.
Konut edinme konusunda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamedeki Devlet katkısı düzenlemesi, bizce, bir bankada hesap açılıp uzunca bir süre para yatırılması şartı ve şartları yerine getiren her vatandaşa destek sağlanmasını öngörmesi dolayısıyla yoksul ve dar gelirlilere yönelik sosyal yardım sayılamaz.
Bize göre, TOKİ, ülke genelinde her ihtiyaç duyan yoksul ve dar gelirlinin kira öder gibi aylık taksitlerle konut edinmesini sağlamalıdır. TOKİ, bu konutları kendi imkânlarıyla yapmalı veya konut üreticilerine geçici olarak arsa veya arazi tahsis ederek yaptırmalıdır. Firmaların arsa maliyeti olmadan konut üretmeleri halinde vatandaşlar kendi birikimleriyle veya TOKİ’nin sağlayacağı ferdi konut kredileriyle yapıyı satın almalı, arsa paylarını uzun sürede aylık taksitlerle TOKİ’ye ödemelidirler.
Bu arsa payı ödemeleri, yapı bedeli için kullanılan kredilerin geri ödemeleri ve TOKİ’den alınan konutların bedelleri konusunda birim metrekare inşaat maliyeti esas alınarak oynak merdiven sistemi uygulanmalıdır.
Bize göre, kamu arazilerinin bir kısmının konuta dönüştürülmesiyle dahi bu konutlar için yeterli kaynak sağlanabilir, yeterki amaç doğru belirlensin ve fon kullanım şartları bilimsel yaklaşımla ortaya konsun.