KALEM KAVGASI

   İki ya da birkaç yazar arasında yapılan yazılı tartışmaya günümüz dilinde “kalem kavgası” ya da “kalem tartışması” deniyor. Bunların yerine “tartışı” diye bir kelime de önerilmiş ama kabul görmemiş ki hemen hemen hiç kullanılmıyor. Fransızca’dan dilimize geçen “polemik” (polémique) ise eski Yunanca’da “savaşa ait, savaşla ilgili” anlamındaki “polemikos”tan kaynaklanıyor. “Polemik” sözü genellikle yazılı tartışmalar için kullanılıyorsa da bizde sözlü tartışmalar için de kullanıldığı oluyor. Eski Fransızca-Osmanlıca sözlüklerde “polemik”e “münakaşa-yı kalemiye” karşılığı verilmiş.    

 

   Silahın işin içine girdiği çatışmalara “silahlı çatışma” dendiğine göre kalem kavgasına da “kalemli çatışma” denilebilir. Günümüzde kalemi ve kitabı silah yerine koyan, silah gibi öldürücü gören bir zihniyetin yaygın olduğu düşünülürse bu öneri pek yadırgatıcı olmasa gerek. Ne var ki kalem ve de kitap silah gibi öldürücü değil tam tersine yaşatıcıdır. Öte yandan, kalemi ya da kitabı zararlı bulanlarla ancak “kalemli çatışma” ile tartışmak uygun düşer gibime geliyor.

   Bizde kalem tartışmalarının tarihinin pek eski olmadığı biliniyor. Osmanlı döneminde kalem tartışmaları daha çok yergi/hiciv şiirleriyle yapılagelmiş.

   Bugün anladığımız anlamda kalem çatışmaları, bir başka deyişle “edebî kavgalar” konusunda araştırmacı yazar Emin Karaca’nın Türk Edebiyatında Kavga (Kibele Yayınları, Nisan 2017) adlı kitabı bu alanda önemli bir çalışma. Karaca’nın Türk Basınında Kalem Kavgaları adlı ilk çalışması 1998’de yayımlanmış. Yazar, neredeyse yirmi yıla yaklaşan bir çalışma ile bu ilk kitabı genişleterek yeniden kaleme almış.

   İlk edebî tartışmayı, pek çok alanda ilklere imza atan Şinasi’nin başlattığını bu yeni kitaptan öğreniyoruz: “Gazetesi Tasvir-i Efkâr’da Ruzname-i Ceride-i Havadis yazarlarından Said Bey’le, 1864’te dört ay süren bir tartışma yaptı.”

   Türk Edebiyatında Kavga’daki ara başlıklardan bazıları şöyle: Namık Kemal’in Edebî Kavgaları / Recâizâde Ekrem’le Muallim Naci’nin “Zemzeme”(Ezgi)-“Demdeme”(Azarlama) Kavgası… / Halid Ziya’nın Muallim Naci’ye Kini / Türk Edebiyatında En Sahici Kavga: Tevfik Fikret-Mehmet Akif Kavgası / “Cadı” Yüzünden Çıkan Üç Başlı Kavga: Hüseyin Rahmi-Şahabettin Süleyman-Ali Naci / Nâzım Hikmet’in “Üdeba-î Kiram”la Kavgası / İsmail Habip (Sevük) ile Ahmet Hamdi (Tanpınar) Sille Tokat Dövüştü / Halid Fahri’nin Oğlu Gavsi’nin Başlattığı Türk Edebiyatında “Tasfiye” Kavgası…

   Kitap (I. cilt), 1946’da yaşanan bir edebiyat kavgası bölümüyle son buluyor: Peyami Safa, “CHP”ye “Müşavir” Olunca Necip Fazıl Çıldırdı.

   1950-2010 yılları arasındaki edebiyat kavgaları 1. kitabın önsözünde belirtildiği gibi 2. ciltte yer alacak.

   Türk Edebiyatında Kavga, okumaya başladınız mı elden bırakılamayacak, yalnızca edebiyat meraklılarının değil sıradan okurun bile ilgisini çekecek cinsten bir kitap.