ADANMIŞ BİR HAYAT

    Cumhuriyet’in ilânından tam bir yıl önce 29 Ekim 1922’de Ankara’da dünyaya gelmiş.

 

 İlk ve orta öğrenimini Ankara’da yapmış ve yine aynı şehirdeki, şimdi Siyasal Bilgiler Fakültesi diye bilinen Siyasal Bilgiler Okulu’nu 1944’te bitirmiş. Bir süre Maliye Bakanlığı’nda çalıştıktan sonra yedek subaylığını yapmış. Askerlik dönüşü mülkî idarecilik görevi seçmiş ve Balıkesir’de kaymakamlık stajını tamamlayarak 1951’de kaymakam olmuş. 1957’ye kadar Diyadin, Doğubeyazıt, Şirvan, Bafra ve Bor ilçelerinde kaymakamlık yapmış. 1957’de görevinden istifa ederek milletvekili adayı olmuş ama seçilemeyince 1958’de Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nde çalışmaya başlamış. Önemli görevlere kadar yükseldiği bu kurumdan 1972’de emekli olmuş. Bir süre İzmir’de yaşadıktan sonra İstanbul’a gelip yerleşmiş.

   7 Aralık 2016’da sonsuza göçen M. Ertuğrul Saraçbaşı’nın kısa yaşamöyküsü böyle ama sıradan gözüken bu hayat Saraçbaşı’nın ilginç bir özelliğiyle sıradanlıktan çıkıverir. Bu özellik Saraçbaşı’nın önceleri yan uğraşı olup emeklilik döneminde ise bütün zamanını ayırdığı araştırmacılığı ve derlemeciliğidir ve bunun sonucu ortaya çıkan verimleridir. Kitaplaşan çalışmaları bütün hayatını dilimizdeki atasözlerini ve deyimleri araştırıp derlemeğe adamış olduğunun somut tanıklarıdır.

   Ben Ertuğrul Saraçbaşı adına ilk kez Türkçe Deyimler Sözlüğü (İbrahim Minnetoğlu ile, 1978) ve Türk Atasözleri Sözlüğü (İbrahim Minnetoğlu ile, 1978) adlı derlemelerde rastlamıştım. Aradan kısa bir süre geçti ve 1980’lerin başlarında Gözlem Yayınları’nın hazırlamakta olduğu ansiklopedi ve sözlük çalışmaları sırasında kendisiyle tanıştık. Başka yayınevlerinde de yollarımız kesişti ve zamanla arkadaşlığımız tam anlamıyla yakın dostluğa dönüştü. Hem de, özel hayatındaki bazı sorunları ve sıkıntıları benimle paylaşacak kadar…

   Saraçbaşı, ahlâkî değerlere sıkı sıkıya bağlı ve bunlardan ve neredeyse yaşıt olduğu Cumhuriyet’in ilkelerinden ödün vermeyen bir Cumhuriyet aydınıydı. Pek seyrek söz ettiği kaymakamlık döneminde Demokrat Parti yönetimiyle zaman zaman çatıştığı, tersleştiği anlaşılıyordu. Günlük yaşayışında da ahlâkî değerleri aynı titizlikle koruduğuna birçok olayda tanık olmuşumdur.

   Uzun yılların emeğinin ürünü olan Unutulmaz Sözler Antolojisi (1971), Dünya Edebiyatından Özdeyişler (1973), Damıtılmış Sözler (2001), Örnekleriyle Büyük Deyimler Sözlüğü (YKY, 2010) öteki derlemeleridir. Bu çalışmaları için 1980’de “Millî Kültür Vakfı Özel Armağanı” verilmiştir kendisine.

   Son yıllarda ilişkimiz kopmuştu. Sessizce aramızdan ayrıldığını çok sonra ortak dostumuz Sabri Koz’dan, yakın dostluğumuza rağmen hayatının bazı ayrıntılarını da ancak YKY’nin internet sitesinde yer alan bir anma yazısından öğrendim. Vasiyeti üzerine cenazesi Ankara’ya götürülmüş ve Cebeci Asri Mezarlığı’nda toprağa verilmiş.  

   Anıları ve kitaplarıyla hep yâdımdadır oysa.