CEMİLE CEVHER’İ SAYGI VE RAHMETLE ANIYORUZ

Bugün, yurdun dört bir yanından, ama özellikle Karadeniz yöresinden onlarca türküyü repertuarımıza kazandıran bir türkü sevdalısı Cemile Cevherden söz edeceğim.

 

 

Trabzon, tarihi İpek Yolu üzerinde, Ülkemizin Doğu Karadeniz Bölgesindeki en önemli bir ili. Tarihi değerleri, doğal güzellikleri, ticaret ve turizm alanları ile de gözde bir ilimiz. Folklor zenginliği, spor potansiyeli, el sanatlarındaki incelik, mutfak ürünlerindeki ayrıcalıklı tatlarla kendinden söz ettirir. Bu değerlerin yanı sıra, Trabzon, yetiştirdiği sanat ve devlet adamlarıyla da ünlü... Bu sanatçılardan biri Cemile Cevher’di. 1926 yılında Trabzon’un Maçka ilçesinde doğdu. Hayatının ilk yirmi yılını Trabzon’da geçirdi. Müzik tutkusu bu yıllarda başladı,

Cemile Cevher, İstanbul’da imkânları ölçüsünde musiki ortamlarında bulunuyordu. Otantik Karadeniz tavrını o kadar güzel yorumluyordu ki, Türk Sanat Müziği Bestekârı Saadettin Kaynak’ın dikkatini çekti. Onu, İstanbul Radyosu Müzik Yayınları Müdürü Cevdet Çağla’ya tavsiye etti.

1950’lı yılların başında Sadi Yaver Ataman’ın “Memleket Havaları Ses ve Saz Birliği”, Necati Başaran’ın “Şen Türküler Kümesi”, Nedim Otyam’ın “Yurdun Her Köşesinden Deyişler, Söyleyişler” programları halk müziği sevenlerde tiryakilik yaratmıştı. Bir program daha vardı ki, Cemile Cevher’in sanat hayatının yolunu açtı.

Neydi bu program?

1950’li yılların başında efsane olmuş Türk Halk Müziği topluluklarından biri de Hasan Sözeri’nin yönettiği “Karadeniz’den Sesler Topluluğu”ydu. Cevdet Çağla, Cemile Cevher’i bu topluluğa yönlendirdi. Artık topluluğun emisyonlara katılmaya, Karadeniz türküleri havalandırma başladı. Bir süre sonra Hasan Sözeri İstanbul Radyosu’ndan ayrılınca, Cemile Cevher çalışmalarını kemençeci Hasan Tunç’la sürdürdü. 1953 yılında ise, Sadi Yaver Ataman’ın yönettiği “Memleket Havaları Ses ve Tel Birliği Topluluğu’nda çalışmalarına devam etti. Bu toplulukta kimler vardı?.

Cemile Cevher, İstanbul Radyosu’nda, Adnan Ataman, Cevri Altıntaş, Alaattin Palandöken, Nezihe Darga, Aziz Şenses, İlhan- Perihan Şen Kardeşler, Nihat mercanlı, Masume Ufuk, Malatyalı Mehmet Ali Erdem, Malatyalı Fahri Kayahan, İsmet Yeşilgün, İsmail Anadolu, Mualla Eriş, Mualla Fosforoğlu, Melahat Tandoğan gibi türkü sevdalılarının arasındaydı. Her geçen gün yeni bir şeyler öğreniyordu.

Cemile Cevher, kendisi gibi sanatçı olan Ali Ekber Çiçek’le evliliğinden dolayı, Cemile Cevher Çiçek adıyla bilindi.

1954 yılında İstanbul Radyosu’nda, Yurttan Sesler Topluluğu kuruldu. Cemile Cevher, Muzaffer Sarısözen’in önerisiyle bu topluluğun kadrolu sanatçısı oldu. Onun sesiyle Karadeniz Bölgesi Türküleri ve horon havaları daha otantik bir güzelliğe kavuşmuştu. İstanbul Radyosu’ndaki görevi emekli olduğu 1979 yılına kadar sürecekti.

Günümüzde Karadeniz türküleri etnomüzikolog gibi çalışan yöre kökenli gençler tarafından araştırılıyor ve yaygınlaştırılıyor. Bu türküler yalnız Karadeniz'de değil, bütün Türkiye'de çok seviliyor.. Kuşkusuz ki Cemile Cevher onların öncüsüydü. O güzelim türkülerin yüksek dağların ardından her yere yayılmasını ilk o sağlamıştı.

Cemile Cevher TRT Türk Halk Müziği Repertuarına ‘Derleyici’ ve ‘Notalayıcı’ sıfatlarıyla onlarca türkü kazandırdı. Çeşitli kurumlarda, eğitimci olarak görev aldı. Çok sayıda öğrenci yetiştirdi.

Diyebiliriz ki yurdumuz Karadeniz türkülerini Cemile Cevher'den dinledi, öğrendi. Onun sesinin büyüsüne dinleyenler kapılırdı. Ufkunuzda Karadeniz’in mavisiyle yeşili harmanlanır, çağlayanların sesi, hırçın dalgalara karışırdı.

Yazar Ömer Aşan’ın “Fadime Kimdir” adlı kitabında Cemile Cevher’i şöyle anlatılıyor:

“O söylemeye başladığında babaannemin, kıldığı namazı yarım bırakıp, radyonun sesini yükselttiğine ve sonra yeniden namaza devam ettiğine tanık oldum. 'Ayna ayna ellere Ayna düştü göllere'... Bilirsiniz, herhangi bir Müslüman kolay kolay namazı yarım bırakmaz... Ancak sonraki yıllarda bu güzel türkülerin onun için değerli olduğunu öğrenmiştim. Haklıydı babaannem; çünkü Cemile Cevher’in o zaman kaseti, plağı yoktu. Dolayısıyla, aynanın bir daha yüzümüze tutulup tutulmayacağı belli değildi.”

Cemile Cevher 27 Şubat 2010 ‘da Şile'deki evinde hayatını kaybetti. Hatırası önendi saygıyla eğiliyorum. Ruhu şad olsun.

Yorum yapın

Misafir olarak yorum yapın

0
hizmet koşulları.

Yorumlar