SİVAS İLİ VE İLÇELERİNDEKİ TÜRK DEVRİ HAMAMLARI

 Dr. Sultan Murat Topçu’nun "Sivas İl ve İlçelerindeki Türk Devri Hamamları" adlı kitabı, Sivas 1000 Temel Eser dizisi içinde yayınlandı. Kitap, bütünüyle Sivas toprakları içinde Türk döneminde inşa edilmiş hamamları, herhangi bir dönem kısıtlaması getirmeden, toplu bir şekilde ele alıyor.

 

 Sultan Murat Topçu’dan bir kaç cümle söz edeyim: 1980 yılında Rize'de doğdu. 2003 yılında Erciyes Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü'nden mezun oldu. 2005 yılında yüksek lisans, 2010 yılında da doktorasını tamamladı. 2014 yılında Sanat Tarihi alanında doçent unvanını kullanmaya hak kazandı. Birçok kitap ve makalesi bulunuyor.

Kentte bulunan Ortaçağ dönemine ait anıtsal mimari yapılar, Sivas’ın, özellikle Ortaçağda önemli kentlerinden biri olduğunu gösteriyor.

Hamamların, yalnız mimari olarak değil aynı zamanda kentlerin kültürel alt yapılarının oluşmasında katkılar sağlamakta.

Doç. Dr. Sultan Murat Topçu, Sivas Hamamlarının Türk Hamam Mimarisinin önemli örneklerini bünyesinde barındırdığını saptamış. 40 adet hamamı ayrı ayrı ele almış. Bunlardan 17’sinin günümüze ulaştığını, 23’ünün çeşitli nedenlerle yok olduğunu belirlemiş. Yok olanların da özellikleriyle birlikte virane hallerinin fotoğraflarını kitabına eklemiş.

Hamamların suyla ilişkili yapılar olmaları, kentler de yeni suyollarının inşa edilmesini beraberinde getirmiş. Anadolu insanın gündelik yaşamında önemli bir yere sahipler. Özellikle Türk kadınlarının toplumda en fazla sosyalleştiği mekânlar olarak karşımıza çıkmakta. Çifte hamamlarda tali yola bakan kadınlar girişi, her ne kadar mahremiyetin bir göstergesi ise de, birçok hamamda kadın bölümlerinin erkek kısımları ile aynı tezyinatta yapılmış olmaları, toplumdaki kadın algısının belirlenmesinde bizlere görsel ipuçları sunmakta.

"Sivas İl ve İlçelerindeki Türk Devri Hamamları" ele alınan yapıların fiziki ve arkeolojik değerlerini inceliyor, resimlerini okuyucuya sunuyor. Bununla birlikte Sivas’taki hamam gelenek ve göreneklerinden de bilgi veriyor. İşte bir kaç gelenek aktarımı:

“Eskiden Sivas 'ta, ekonomik durumu iyi olan aileler hamamlarda halı yeri (soyunma kabini) ve kurna satın alırlardı, Halı yeri ve kuma satın alanlar ne zaman hamama gitseler orada soyunurlar ve o kumada yıkanırlardı. Kurnayı satın alan aileden başka kimse o kurnada yıkanamazdı. Sivas 'ta hamam yalnız kişisel yıkanmak amaçlı değil, çeşitli nedenlerle de kullanılırdı. Bunların başında, sünnet hamamı, arkadaş hamamı, Ramazan hamamı, ayak açma hamamı, gelin hamamı, mahalle hamamı ve lohusa hamamları geliyor.

Hala devam ettirilmeye çalışılan en önemli hamam geleneği, gelin hamamı... Genellikle salı günleri erken saatlerde gerçekleştirilen bu uygulamada, tutulan hamam sabahtan akşama kadar erkek evi hesabına işler ve içeriye başka müşteri kabul edilmez."

Necdet Sakaoğlu’ndan aktarılan (Türk Anadolu'da Mengücekoğulları, İstanbul, 2005, s.429-430 Divriği Bekir Çavuş Hamamının inşası hakkında anlatılan hikaye dikkatimi çekti: “Ulu caminin temelleri yapılırken Ahmet Şah çalışmaları izlermiş. Bir işçinin yerden aldığı taşı, kucağında bekletip yere koyduğunu, bu hareketi tekrarladığını fark etmiş. Adamı çağırıp sormuş. O da ‘ boy abdesti almam gerekiyor. Yaptırdığınız büyük mabede bu halimle taş götürmekte tereddüt ediyorum!’ demiş. Bunun üzerine Şah, cami inşaatını kısa bir süre durdurup bu hamamı yaptırmış. Artık çalışanlar yıkanıp işe öyle başlarlarmış".

Sabır isteyen meşakkatli çalışmasını, literatür taramasının dışında arşiv çalışmaları yapmış. Vakıflar Genel Müdürlüğü 'Arşivleri, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri ve Sivas Ziya Bey Kütüphanesindeki Sivas Şer'iyye Sicilleri ile Sivas Salnamelerini birer birer taramış.

Dr. Sultan Murat Topçu Sivas İl ve İlçelerindeki Türk Devri Hamamları" yoğun emek ve çaba sonucu meydana getirmiş. Teşvik ve desteklerini esirgemeyen pek çok kişi ile beraber, Sivas’ın Kültür ve Turizm Müdürü Kadir Pürlü’ye Sivas Valisi Davut Gül’e ve Orta Anadolu Kalkınma Ajansına teşekkür etmeyi unutmamış.

 

 

 

Yorum yapın

Misafir olarak yorum yapın

0
hizmet koşulları.

Yorumlar