Cemil Meriç anıldı

Sosyal Bilimler alanlarında eserler bırakan Meriç, 29 yıl önce aramızdan ayrılmıştı. 

Edebiyat Sanat, Kültür Araştırmalar Derneği’nin Basın İlan Kurumu desteği ile düzenlediği  Matbuat Dünyası’ndan Sanatkâr Çehreler etkinliğinde bu ay Hüseyin Cemil Meriç anıldı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Basın Müzesi’nin ev sahipliği yaptığı programda, dil, tarih, edebiyat, felsefe ve sosyoloji, sosyal bilimlerin birçok alanında araştırma yapmış, yazılar kaleme almış bulunan düşünce adamı Cemil Meriç’in hayatı, düşüncesi ve eserleri dile getirildi. Cemil Meriç’in kitapları, yazılarının yer aldığı kupürler ve fotoğraflar sergilendi.

Cemil Meriç hayatta iken kendisini en çok ziyaret eden yakınları olarak bilinen Haluk İmamoğlu, Memduh Cumhur ve Dursun Gürlek yaptıkları konuşmalarda, Cemil Meriç’in hayatı, fikirleri ve idealleri hakkındaki görüşlerini dile getirdiler. Dinleyicilerin sorularını yanıtladılar.

       Hüseyin Cemil Meriç, 1916’da Hatay’da doğdu. Ailesi Balkan Savaşı sırasında Yunanistan’dan göçmüştü. Fransız idaresindeki Hatay’da Fransız eğitim sistemi uygulayan Antakya Sultanisi’nde okudu. Tercüme bürosunda çalıştı, ilkokul öğretmenliği ve nahiye müdürlüğü yaptı. 1940’ta İstanbul Üniversitesi’ne girip Fransız Dili ve Edebiyatı öğrenimi gördü. Elazığ’da (1942-45) ve İstanbul’da (1952-54) Fransızca öğretmenliği yaptı.

1941’den başlayarak İnsan, Yücel, Gün, Ayın Bibliyografyası dergilerinde yazmaya başladı. İstanbul Üniversitesi’nde okutmanlık yaptı. Sosyoloji Bölümü’nde ders verdi. 1955’te, gözlerindeki miyopinin artması sonucu görmez oldu, ama olağanüstü çalışma ve üretme temposu düşmedi. Çeşitli dergilerde yazıları yayımlandı. Hisar dergisinde “Fildişi Kuleden” başlığıyla sürekli denemeler yazdı. 1974’te emekli oldu ve yılların birikimini art arda kitaplaştırmaya girişti. l984’te, önce beyin kanaması, ardından felç geçirdi, 13 Haziran 1987 tarihinde vefat etti.

Cemil Meriç’in ilk telif eseri Balzac üzerine küçük bir incelemeydi. Hint Edebiyatı (1964) daha sonra Bir Dünyanın Eşiğinde başlığıyla iki kez daha basıldı. Saint-Simon İlk Sosyolog İlk Sosyalist, 1967’de çıktı. 1974’ten sonra yayımlanan kitapları şunlardır: Bu Ülke (1974), Umrandan Uygarlığa (1974), Mağaradakiler (1978), Kırk Ambar (1980), Bir Facianın Hikâyesi (1981), Işık Doğudan Gelir (1984), Kültürden İrfana (1985). Balzac’tan yaptığı çevirilerin ilki 1943’te yayımlandı. Fransız edebiyatından yaptığı çevirilerin yanı sıra, Uriel Heyd’in Ziya Gökalp Türk Milliyetçiliğinin Temelleri (1980), Thornton Wilder’ın Köprüden Düşenler (1981) ve Maxime Rodinson’un Batı’yı Büyüleyen İslâm (1983) adlı eserlerini de Türkçeye kazandırdı. Cemil Meriç’in eserleri, toplu halde basılırken, daha önce neşredilmemiş üç kitabı daha yayımlandı: Jurnal 1 (1992), Jurnal 2 (1993), Sosyoloji Notları ve Konferanslar (1993).

 

Haber: Ahmet Özdemir