Türk bilimcilerin de katkısıyla 'cüce gezegen'in halkası keşfedildi

Türk bilim insanları, güneş sistemi dışında bulunan ve "cüce gezegen" olarak nitelendirilen Haumea'yı çevreleyen donmuş gaz ve tozlardan oluşan halkayı keşfeden uluslararası ekipte yer aldı..

 

Türk bilim insanlarının da içerisinde yer aldığı uluslararası ekip, "cüce gezegen" olarak nitelendirilen ve dünyaya 7,5 milyar kilometre uzaklıkta bulunan Haumea'nın donmuş gaz ve tozlardan oluşan halkasının varlığını keşfetti.

Keşifle ilgili AA muhabirine açıklama yapan Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve Türkiye Meteor Takip Sistemleri Projesi Yürütücüsü Doç. Dr. Ozan Ünsalan, güneş sisteminin dışında, Neptün'ün ötesinde, sırasıyla Pluto, Eris, Makemake ve Haumea olarak adlandıran, gezegen sınıflamasına girmeyen 4 cisim bulunduğunu, bunların "cüce gezegen" olarak adlandırıldığını söyledi.

Geçmiş dönemlerde meteor ve asteroidler ile ilgili ortak çalışma yaptıkları Endülüs Astrofizik Enstitüsünde görevli Jose Luis Ortiz'in, Haumea ile ilgili bir proje yürüttüğünü kaydeden Ünsalan, bu çalışmaya kendilerinin de davet edildiğini aktardı.

Ünsalan, 21 Ocak'ta saat 06.10'da yaklaşık 1 dakika 50 saniye süreyle geçiş yapan Haumea'yı, dünyadaki diğer teleskoplarla koordineli şekilde izleyecek ekipte yer almalarının istendiğini belirterek, şu bilgileri verdi:

"93 kişilik araştırma ekibinin 14'ü Türk arştırmacılardan oluştu. Biz Türkiye'de Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ulupınar Gözlemevi, Antalya Tübitak Ulusal Gözlemevi, Erzurum Atatürk Üniversitesi Astrofizik Araştırma Merkezi, Adıyaman Üniversitesi Fizik Bölümü ve Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi teleskoplarını kullandık. Bu çalışma sonucunda önemli bir keşif yapıldı, Haumea cüce gezegeninin etrafında halka keşfettik. Bu çalışmamız Nature dergisinde 12 Ekim 2017 tarihinde yayınlandı. Biz de bundan Türkiye olarak gurur duyduk."

"Tam anlamıyla sürpriz oldu"

Doç. Dr. Ünsalan, keşfin bilim dünyası için sürpriz olduğuna işaret eden Ünsalan, sözlerini şöyle sürdürdü: "Biz şimdiye kadar gazlardan oluşan büyük gezegenlerin halkalarının olduğunu biliyorduk. Bunun dışında bir gezegenin ya da bir cüce gezegenin halkasının olabileceğini bilmiyorduk. Bu tam anlamıyla sürpriz oldu. Haumea'yı bir patates gibi düşünelim, bu patatesin uzun ekseni 2 bin 320 kilometre civarında, kısa ekseni bin 100 kilometre, orta ekseni de bin 700 kilometre civarında. Neptün'ün ötesinde böyle şekilli bir cisimden bahsediyoruz."